Pháp luật về việc mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay như thế nào?

Năm 2016, 2017 và quý 1/2018, giới đầu tư chứng kiến những thương vụ thâu tóm đình đàm của các doanh nghiệp Việt, làm chao đảo thị trường chứng khoán một thời. Điều đó chứng tỏ hoạt động mua bán doanh nghiệp ngày càng sôi động, quy mô lẫn số lượng ngày một tăng. Vậy nhưng pháp luật về việc mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay chưa có một khung pháp lý chung mà được điều chỉnh rải rác trong các đạo luật như: Bộ luật Dân sự , Luật Doanh nghiệp , Luật Đầu tư, Luật Cạnh tranh , Luật Chứng khoán …

Bản chất của hoạt động M&A hay mua bán doanh nghiệp

Hoạt động M&A hay mua bán doanh nghiệp bản chất là giành quyền kiểm soát doanh nghiệp thông qua việc sở hữu một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp đó. Chỉ khi một nhà đầu tư nào đó sở hữu được cổ phần của doanh nghiệp đủ lớn để có quyền tham gia, quyết định các vấn đề quan trọng của doanh nghiệp thì hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp khi đó mới được công nhận. Và để quá trình mua bán được diễn ra êm đẹp, thuận lợi thì buộc cả bên mua lẫn bên bán phải nắm rõ pháp luật về việc mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam. Vậy nhưng pháp luật về việc mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay chưa có một khung pháp lý chung mà được điều chỉnh rải rác trong các đạo luật như: Bộ luật Dân sự , Luật Doanh nghiệp , Luật Đầu tư, Luật Cạnh tranh , Luật Chứng khoán …

Holding house keys on house shaped keychain in front of a new home

Pháp luật về việc mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay

Chiếu theo bản chất của M&A trên thì pháp luật Việt Nam cụ thể là luật doanh nghiệp 2005, Luật cạnh tranh có một số quy định pháp lý như sau:

Các hình thức mua bán doanh nghiệp

Sáp nhập doanh nghiệp

  • Theo khoản 1 Điều 153 Luật Doanh nghiệp 2005 thì sáp nhập doanh  nghiệp là: “Một hoặc một số công ty cùng loại (sau đây gọi là công ty bị sáp  nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (sau đây gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp  sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập”
  • Theo khoản 1 Điều 17 Luật cạnh tranh về Sáp nhập, hợp nhất, mua lại  doanh nghiệp và liên doanh giữa các doanh nghiệp: “ Sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền,  nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập.”

Chủ thể của sáp nhập doanh nghiệp gồm có công ty sáp nhập và công ty bị sáp nhập.

Hợp nhất doanh nghiệp

Hiểu theo cách đơn giản nhất thì đây là việc nhiều doanh nghiệp hợp nhất lại với nhau tạo nên công ty mới đồng thời chấm dứt hoạt động (không phải tồn tại) của các công ty bị hợp nhất để mang lại lợi ích chung cho tất cả các doanh nghiệp hợp nhất. Công ty mới sẽ kế thừa những tinh hoa từ công ty ban đầu cùng các công ty khác để hoạt động với sức mạnh lớn hơn trước.

Chia, tách doanh nghiệp

Thường sau khi thâu tóm và sáp nhập doanh nghiệp xong, xu hướng chia tách doanh nghiệp rất ít. Tuy nhiên ít nhưng trên thế giới vẫn có nhiều trường hợp xảy ra. Bản chất của hoạt động này là tổ chức lại doanh nghiệp bằng cách giảm quy mô hiện tại để có thể kiểm soát chặt chẽ hơn nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh trong tương lai.

Theo luật Doanh nghiệp 2005, chia, tách doanh nghiệp được áp dụng đối với loại hình công ty TNHH hoặc công ty cổ phần. Trong đó, chia doanh nghiệp là công ty A bị chia thành nhiều công ty mới B,C,D… Công ty bị chia (A) sau khi chia phải chấm dứt tồn tại, các công ty mới liên đới (B, C, D…) tiếp tục thực hiện nghĩa vụ của công ty bị chia.

Còn tách doanh nghiệp là việc công ty cổ phần hoặc công ty TNHH chuyển một phần tài sản, quyền và nghĩa vụ ra khỏi công ty hiện có (công ty bí tách) để thành lập nên một công ty mới. Công ty bị tách vẫn tồn tại và hình thành một công ty mới, các công ty này vẫn phải liên đới chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty bị tách.

Góp vốn

Nếu là công ty TNHH thì chủ đầu tư có thể góp vốn trực tiếp vào vốn điều lệ công ty, còn nếu công ty đang phát hành cổ phiếu thì có thể mua cổ phần để tăng vốn điều lệ của công ty cổ phần.

Riêng việc mua lại thành viên công ty hay cổ phần của cổ đông công ty sẽ không làm tăng vốn điều lệ phần vốn góp của của doanh nghiệp nhưng hình thức đầu tư này sẽ làm thay đổi cơ cấu sở hữu vốn góp/cổ phần của doanh nghiệp.

Luật Doanh nghiệp cũng quy định chỉ doanh nghiệp tư nhân mới có quyền tham gia vào hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp. Ngoài ra, một số bộ phận doanh nghiệp nhà nước giao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê công ty nhà nước hay toàn bộ doanh nghiệp nhà nước cũng có thể tham gia.

Mỗi một hoạt động mua bán hay hình thức mua bán doanh nghiệp đều được pháp luật quy định riêng. Vậy nên trước khi thực hiện bất cứ một hoạt động M&A nào, chủ đầu tư cần tìm hiểu tường tận các quy định của pháp luật để tránh gặp sai sót trong quá trình đàm phán, ký hợp đồng, không bị vướng vào những vụ kiện tụng vô bổ mất thời gian lẫn tiền bạc. Hiểu pháp luật về việc mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích của mình.

 

Bình luận

Để lại bình luận

mood_bad
  • Hiện chưa có bình luận
  • chat
    Để lại bình luận
    keyboard_arrow_up
    +84888466438